ZOUT EN ZOET WATER LEVEREN STROOM OP
Uitgegeven: 18 januari 2008
Langs de Afsluitdijk komt een grote Energiecentrale voor ‘blauwe’ elektriciteit.
Bij de Afsluitdijk wordt een grote centrale gepland. Als zoet en zout water langs een speciaal membraan wordt geleid ontstaat elektrische stroom, goedkoper dan windenergie.
Het klinkt ongelooflijk, maar het is bewezen. Het principe werkt: bij de Afsluitdijk ligt de energie voor het opscheppen. Als alle plannen doorgaan, staat er over een jaar of tien een krachtcentrale die 200 megawatt aan ‘blauwe’ stroom uit het water haalt – genoeg om alle huishoudens uit de drie noordelijke provincies van energie te voorzien. Eind vorig jaar tekenden Rijkswaterstaat, het energiebedrijf Eneco, het onderzoeksinstituut Wetsus en het bedrijf REDstack een verklaring waarin ze afspreken zo’n centrale te gaan bouwen.
De centrale werkt op het elektrische potentiaalverschil tussen zoet en zout water. Als je zoet en zout water vlak langs elkaar heen laat lopen, met een speciaal membraan ertussen, komt er een elektrische stroom op gang. Bij de Afsluitdijk zijn beide soorten water in ruime mate voorhanden.
Het principe is al lang bekend, en het is gebaseerd op het feit dat zout water meer geladen deeltjes bevat dan zoet water. In de beoogde centrale zal een procédé worden toegepast dat bekend staat als ‘omgekeerde elektrodialyse’. Door minuscule gaatjes in twee typen membranen migreren de geladen deeltjes naar het erlangs stromende zoete water. Het ene type membraan laat de positief geladen deeltjes van het zoute water (de natriumionen) naar het zoete water verhuizen, in een ander type membraan gebeurt dat met de negatief geladen deeltjes (de chloride-ionen). Daardoor komt een elektrische stroom op gang. Uit de centrale stroomt brak water.
Dat met het potentiaalverschil tussen zoet en zout water elektriciteit valt te produceren is al langer bekend, maar de benodigde membranen waren lange tijd te kostbaar. Daarin lijkt nu verandering te komen. Onderzoekers van een consortium onder leiding van het bedrijf REDstack zijn erin geslaagd membranen te ontwikkelen van betrekkelijk goedkoop materiaal (polyethyleen). De kostprijs is nu onder de 5 euro per vierkante meter beland, en er bestaat uitzicht op een elektriciteitsproductie van 12,5 watt per vierkante meter. Daarmee komt volgens de initiatiefnemers een elektriciteitsprijs van 8 cent per kilowattuur binnen bereik, en dat is goedkoper dan de huidige windstroom.
Voor met de bouw van de krachtcentrale wordt begonnen zullen nog enkel proefprojecten worden gestart. Een belangrijke vraag is hoe de membranen zich houden als ze langdurig aan het buitenwater worden blootgesteld.
Ir. Gerrit Oudakker, tegenwoordig als adviseur aan het project verbonden, geldt als de eerste trekker van het project. Toen hij enkele jaren geleden nog bij aannemer Volker Wessel als technology scout werkte, haalde hij het principe uit het vergeetboek en slaagde erin onderzoekers van Wetsus en Kema voor het project te interesseren. Met subsidies van onder meer Senter Novem (een agentschap van Economische Zaken) werden de eerste stappen gezet. Oudakker: „Blauwe stroom heeft een enorm potentieel. Overal waar rivieren in zee stromen, bij alle delta’s kan dit procédé worden toegepast. Dat zijn meestal ook gebieden met hoge bevolkingsconcentraties.
„En weet u wat het leuke is: het brakke water dat de centrale uitstroomt heeft een temperatuur die een halve graad lager is dan die van wat er instroomt. Daar komt de elektrische energie uiteindelijk ook vandaan. Terwijl iedereen het over global warming heeft, draagt dit principe dus bij aan global cooling!”